Debaty sejmowex905 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie obowiązywania art. 25 § 1 ustawy Kodeks pracy pozwalającego na zawieranie umów o pracę na czas określony bez ograniczenia czasu trwania takich umów

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na wystąpienie pana posła Zdzisława Pupy pragnę uprzejmie poinformować, co następuje:    Art. 25 § 1 Kodeksu pracy nie zawiera formalnych ograniczeń w zakresie długości trwania umowy o pracę na czas określony. Stanowisko takie prezentują przedstawiciele doktryny (Kodeks pracy - komentarz pod redakcją Tadeusza Zielińskiego, wyd. 2000, str. 227, Kodeks pracy z komentarzem pod redakcją Urszuli Jackowiak, wyd. 1996, str. 77). Także orzecznictwo Sądu Najwyższego interpretuje przepis art. 25 w kierunku zgodnym ze stanowiskiem doktryny. Wynika to pośrednio z orzeczeń dopuszczających przedłużanie czasu trwania umowy na czas określony w drodze porozumienia stron (wyrok Sądu Najwyższego z 17 listopada 1997 r., IPKN 370/97, OSN 1998/17/506, wyrok Sądu Najwyższego z 14 lipca 1999 r., IPKN 151/00, OSN 1999/22/131 wkładka). Jednakże zarówno doktryna, jak i orzecznictwo Sądu Najwyższego podkreślają, że zbyt długi okres trwania umowy o pracę na czas określony może nie być uzasadniony celem umowy o pracę, ale chęcią obejścia przepisów Kodeksu pracy i w związku z tym może być uznany za nadużycie prawa w rozumieniu art. 8 Kodeksu pracy.    Przepisem, który w swym założeniu miał ograniczyć długoletnie zatrudnianie pracowników na umowy terminowe, jest przepis art. 251 K.p. Art. 251 K.p. tworzy fikcję prawną, która miała na celu zagwarantowanie pracownikowi zatrudnionemu już drugi, kolejny raz z rzędu na podstawie umowy terminowej zatrudnienie na czas nieokreślony. Niestety przepis ten w praktyce okazał się łatwy do ominięcia przez pracodawców. Najczęściej stosowanym sposobem obejścia tego przepisu jest zawieranie przez pracodawców z pracownikami porozumień w kwestii przedłużania terminu trwania umowy na czas określony. Kolejno kilkakrotnie przedłużana umowa traktowana jest wówczas jak umowa pierwsza. Dopuszczalność takich procedur uznał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 listopada 1998 r., sygn. akt IPKN 370/97, OSN z 1998 r. nr 17 p. 506, stwierdzając, że ˝strony umowy o pracę na czas określony mogą za porozumieniem przedłużać czas jej trwania, jeżeli nie prowadzi to do obejścia prawa, a w szczególności obejścia art. 251 K.p. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że ˝brak zakazu przedłużania czasu trwania umowy na czas określony w drodze porozumienia stron nie oznacza całkowitej swobody w tym zakresie˝ i dalej: ˝...konieczna jest ocena, czy takie przedłużanie czasu trwania umowy o pracę na czas określony nie jest obejściem prawa, a w szczególności art. 251 K.p... dla takiej oceny konieczna jest analiza przyczyn, dla których strony przedłużały czas trwania umowy o pracę na czas określony˝.    Reasumując powyższe, należałoby stwierdzić, że przesłankami, które upoważniają do zawarcia porozumienia stron w przedmiocie dalszego trwania tej samej umowy na czas określony, mogą być przede wszystkim zmiany okoliczności w stosunku do istniejących w chwili zawarcia umowy (nowe fakty czy zdarzenia albo powzięcie przez strony wiadomości o zaistniałych już faktach czy zdarzeniach). Przykładami zmiany okoliczności mogą być: przedłużająca się choroba, urlop bezpłatny czy wychowawczy pracownika, w którego zastępstwie zatrudniono na czas określony innego pracownika, niezakończenie w terminie robót, awaria maszyn czy urządzeń, nieprzewidziany remont zakładu, zdarzenie losowe.    Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej nie ma wydzielonej jednostki, która zajmowałaby się monitorowaniem funkcjonowania zasad wprowadzanych przepisami prawa pracy. Swoją wiedzę w zakresie prawidłowości funkcjonowania obowiązujących przepisów prawa pracy Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej czerpie z korespondencji nadsyłanej przez pracodawców i pracowników, zwłaszcza do Departamentu Prawa Pracy, oraz z wniosków z przeprowadzonych kontroli zawartych w sprawozdaniach rocznych głównego inspektora pracy z działalności PIP.    Zarówno wzmiankowana korespondencja, jak i sprawozdanie głównego inspektora pracy z działalności za lata 1997, 1998, 1999 jednoznacznie wskazują na powstanie i utrzymywanie się zjawiska obchodzenia art. 25 i 251 Kodeksu pracy poprzez zawieranie długoterminowych umów na czas określony lub wielokrotne przedłużanie trwania umowy terminowej w drodze porozumienia stron. Pracodawca wykorzystuje swą dominującą ekonomicznie pozycję i zmusza pracownika do porozumienia w kwestii przedłużenia umowy.    Należy jednak podkreślić, że przepis art. 251 K.p. stanowi, wskazaną przez dyrektywę Rady nr 99/70 dotyczącą porozumienia ramowego w sprawie umów na czas określony zawartego przez UNICE, CEEP i ETUC, jedną z metod zmierzającą do zapobiegania nadużyciom związanym z zawieraniem umów terminowych. W związku z powyższym aktualny projekt rządowy zmiany Kodeksu pracy, mający na celu dostosowanie jego przepisów do niektórych obowiązujących dyrektyw unijnych, nie przewiduje zmian w zakresie art. 25 i 251 Kodeksu pracy.    Nie wyklucza się jednak, że treść tego przepisu będzie doprecyzowana w trakcie prac parlamentarnych, jeżeli będzie zgłoszona inicjatywa poselska w tym zakresie.    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 16 października 2000 r.